Patrimonio, cultura e gastronomía do corazón do Ribeiro

O Ribeiro non se entende sen os seus viñedos. A comarca cultiva a vide desde a Antigüidade, pero foi na Idade Media cando o impulso monástico a converteu en referencia. No veciño concello de Leiro, o Mosteiro de San Clodio —fundación cisterciense dos séculos XII-XIII— foi un dos focos que introduciu e perfeccionou o cultivo da vide nestas ladeiras. Hoxe a denominación exprésase sobre todo en brancos de treixadura e godello, aromáticos e de gran frescura, xunto a tintos que gañan protagonismo ano tras ano.

Para descubrir a comarca copa en man, a Ruta do Viño Ribeiro enfía adegas, catas e experiencias enoturísticas por todo o val. E ningunha visita ao Ribeiro está completa sen achegarse á súa xoia líquida máis singular: o viño tostado, elaborado a partir de uvas pasificadas, doce, concentrado e de longa garda, que aquí se serve como colofón dunha boa mesa.

A poucos quilómetros da Arnoia, Ribadavia é a capital histórica do Ribeiro e chegou a ser cabeza do Reino de Galicia. O seu casco medieval conserva unha das xudarías mellor preservadas do noroeste peninsular: rúas estreitas onde aínda se len estrelas de David e inscricións hebreas gravadas na pedra, testemuño dunha comunidade sefardí que deixou unha pegada profunda na vila. O Castelo dos Sarmiento (século XV) preside o conxunto e alberga o Museo Sefardí, mentres a oficina de turismo, na Praza Maior, orienta o visitante para non perderse nada.

Ribadavia é ademais unha vila de celebracións que transcenden o local. A Festa da Istoria —o último sábado de agosto— recrea a vida medieval da vila con vestiario de época, mercado e ata moeda propia, e ostenta a distinción de Festa de Interese Turístico Nacional. No verán, a MIT (Mostra Internacional de Teatro) enche rúas e patios de compañías chegadas de todo o mundo. Toda a información práctica está en ribadavia.gal.”

O municipio da Arnoia garda o seu propio patrimonio civil e relixioso. A Igrexa de San Salvador, do ano 1612, conserva unha xanela románica procedente do templo primitivo e un retablo que merece unha parada tranquila. É un deses fitos que contan a historia longa da aldea, capa sobre capa.

Máis alá da Arnoia, o Mosteiro de San Clodio (Leiro) desprega os seus dous claustros cistercienses; o conxunto, xunto coa súa ponte, foi declarado Monumento Histórico-Artístico Nacional en 1931 e hoxe vive unha segunda vida como hotel-monumento con spa de vinoterapia. E para quen busca perspectiva, o Coto de Novelle —un paraxe compartido por tres concellos— ofrece un dos grandes miradoiros sobre o val vitícola: as viñas en terrazas, o serpear dos ríos e a luz baixa da tarde compoñen unha postal difícil de esquecer. Máis rutas e patrimonio en arnoia.gal e turismo.gal.

A gastronomía da Arnoia ten nome propio: o Pemento de Arnoia, pemento amparado por Denominación de Orixe Protexida, de pel fina, sabor doce e cultivo artesanal, que dá lugar á Festa do Pemento a principios de agosto —declarada de Interese Turístico de Galicia—. É o mellor momento para probalo recén fritido, coa súa sal grosa, tal como manda a tradición.

Arredor do pemento xira unha mesa xenerosa de produtos da terra: a empanada galega, as verduras das hortas do val, os queixos e, por suposto, os viños da D.O. Ribeiro para acompañar e o viño tostado para pechar. Comer aquí é entender o territorio a través do prato.