A ARNOIA · OURENSE · O RIBEIRO
Descubrir Ourense desde A Arnoia
A provincia termal, monumental e fluvial que comeza na porta do teu cuarto, a menos de tres cuartos de hora da capital.
Desde o acougo de A Laixa, no corazón da D.O. Ribeiro, Ourense despregase como un abano de excursións que caben nun día e se lembran durante anos. A capital queda a un paso —uns 34 quilómetros, apenas media hora longa de coche polas boas estradas do val— e ao seu arredor ordénase unha das provincias máis singulares de Galicia: a única do interior, a máis termal de España, a dos canóns vertixinosos e dos viñedos que gabean case en vertical sobre o río.
En Bicotorto entendemos a viaxe amodo. Por iso pensamos Ourense non como unha lista de monumentos que riscar, senón como un territorio para mergullarse: augas que abrollan a ferver do subsolo, un río Arnoia que nace na provincia e a percorre enteira, vilas medievais de pedra dourada e mosteiros que dan nome a toda unha comarca sagrada. Todo isto parte, e regresa, á mesma mesa do almorzo.
A capital que os romanos chamaron Aquis Aurienses, «as augas de ouro», naceu arredor das Burgas, tres xurdimentos de auga termal que manan en pleno casco histórico a preto de 67 graos. É o latexo da cidade: auga quente que abrollou sen acougo durante dous mil anos e que aínda hoxe se pode tocar no corazón do centro. A poucos pasos, a Catedral de San Martiño garda un dos tesouros do románico galego, o Pórtico do Paraíso, irmán policromado do Pórtico da Gloria compostelán, cuxas figuras do Xuízo Final conservan aínda restos da súa cor orixinal.
O casco vello percórrese a pé, de praza en praza, ata chegar ao claustro de San Francisco e ás dúas pontes que se miran sobre o Miño: a Ponte Vella ou Ponte Romana, con base de época imperial e o seu gran arco reconstruído no século XIII, e a audaz Ponte do Milenio, de 2001, coa súa pasarela peonil en espiral que se ergue máis de vinte metros para agasallar a mellor panorámica do río. Máis información en turismo.gal.
Ningunha outra cidade española ten tanta auga termal a flor de pel. O Paseo Termal do Miño, un percorrido peonil duns catro quilómetros á beira do río, enfía ata sete espazos termais, moitos deles con pozas ao aire libre nas que mergullarse en calquera estación —incluídas as célebres termas de Outariz, de aire xaponés—. É o plan perfecto para pechar o día: un baño fumegante baixo as estrelas antes de volver a A Arnoia. Lembra comprobar horarios e prezos nas fontes oficiais, xa que varían segundo a temporada.
Cara ao norte da provincia, o río Sil escavou durante milenios unha das paisaxes máis abraiantes da península: os canóns do Sil, con paredes que nalgúns puntos rozan os 500 metros de caída sobre a auga. Sobre esas ladeiras imposibles, de pendentes que chegan ao 40 %, cultívase a viticultura heroica da D.O. Ribeira Sacra, un mosaico de socalcos que se vendiman a man e case a pulso. A mellor maneira de sentir a escala do canón é sucalo en catamarán: as embarcacións que parten do embarcadoiro de Santo Estevo percorren a parte máis espectacular da gorxa.
A comarca debe o seu nome —«ribeira sagrada»— á extraordinaria concentración de máis de corenta mosteiros repartidos polas súas ladeiras. O máis monumental, Santo Estevo de Ribas de Sil, erguido entre os séculos XII e XVIII, é hoxe Parador; xunto á auga asómase tamén a xoia de Santa Cristina. Convén ir con calma: é unha excursión de día completo desde A Arnoia. Detalles en turismo.gal.
O río Arnoia é das cousas máis nosas: nace e morre dentro da provincia e, con case 85 quilómetros, é o curso fluvial máis longo de Ourense. O mesmo río que pasa xunto á pensión enlaza, augas arriba, con dúas das vilas máis fermosas do sur ourensán. Allariz, declarada Conxunto Histórico e recoñecida en 1994 co Premio Europeo de Urbanismo pola restauración do seu casco de pedra, esténdese sobre as beiras do Arnoia; o seu Parque Etnográfico recupera antigos muíños, o Museo do Tecido e o do Coiro ao longo de sendas fluviais ideais para camiñar ou pedalear.
A poucos minutos, Celanova garda o impoñente mosteiro de San Salvador, fundado por San Rosendo no século X, e no seu xardín o diminuto oratorio moçárabe de San Miguel, único en Galicia. É un plan redondo para unha xornada: dúas vilas, un río compartido e toda a historia do sur de Ourense nun mesmo percorrido.
Aloxarse en Bicotorto é ter toda esta provincia a tiro de mañá. A capital queda a pouco máis de media hora, así que podes almorzar sen présa en A Laixa, pasear entre As Burgas e a Catedral, e volver a tempo para o baño termal do solpor. Para quen prefire o próximo, Allariz e Celanova comparten con nós o mesmo río Arnoia e enlázanse nunha soa xornada; para quen busca a gran postal, os canóns do Sil da Ribeira Sacra piden un día enteiro.
Axudámosche a ordenar o mapa: que deixar para media xornada e que merece o día completo, como encadear viñedos, mosteiros e termas sen agobios, e a que hora convén saír. E se a túa viaxe xira arredor do viño, lembra que estás en pleno D.O. Ribeiro —descubre as adegas e catas do contorno en rutadelvinoribeiro.com e en arnoia.gal—. Pregúntanos na recepción: coñecemos os tempos reais de cada tramo e preparámosche a ruta á túa medida.