A Arnoia · Camiño de Santiago
O Camiño Miñoto-Ribeiro
Unha das variantes xacobeas máis antigas e tranquilas —o camiño do viño do Ribeiro— pasa xusto por diante da pensión.
O Camiño Miñoto Ribeiro é unha das rutas xacobeas máis antigas e evocadoras que unen o norte de Portugal con Santiago de Compostela. Segue o curso do río Miño e adéntrase no corazón de O Ribeiro, a Denominación de Orixe vitivinícola máis antiga de Galicia, enlazando Braga coa cidade do Apóstolo a través de terras de viñedos, augas termais, mosteiros e aldeas de pedra. Non é un Camiño masificado: é un itinerario tranquilo, verde e profundamente auténtico, onde o peregrino aínda camiña polas mesmas sendas que durante séculos percorreron os arrieiros que levaban o viño do Ribeiro cara ás cidades. E o mellor para nós: este Camiño pasa literalmente por diante da nosa pensión, na A Laixa (A Arnoia), en pleno treito ourensán da ruta.
No seu percorrido ourensán, tras deixar atrás o norte de Portugal e cruzar a fronteira polo val do Miño, o Camiño chega a Cortegada, onde conflúen as distintas variantes. Desde Cortegada a ruta ofrece dúas opcións cara a Ribadavia: unha versión ‘fácil’ duns 13,10 km (aprox. 2 h 50 min) e outra ‘difícil’ duns 21 km. O Camiño entra no concello de A Arnoia procedente de Cortegada pasando por San Martiño de Valongo, A Barca, Louredo —co mosteiro/priorado de San Vicente— e Meréns, onde se conserva o cruceiro. Aquí é clave a historia de A Barca: durante uns trescentos anos existiu unha ponte pola que os peregrinos cruzaban cara a Sampaio de Ventosela; tras o seu derrubamento no século XVI, o paso fluvial de A Barca gañou protagonismo para mercadorías, viaxeiros e peregrinos. Desde A Arnoia —terra de augas termais e de viño— o Camiño continúa seguindo o Miño en dirección a Ponte Castrelo ou cara a A Reza rumbo a Ribadavia. A nosa pensión, na A Laixa (A Arnoia), atópase xusto sobre este treito: o Camiño pasa por diante do establecemento, o que o converte en parada natural para descansar, comer, durmir e selar a credencial antes de afrontar a etapa cara a Ribadavia ou de retomar camiño desde o corazón de O Ribeiro. Que ver neste treito: a igrexa parroquial de San Salvador de A Arnoia (fundada en 1612) e a casa reitoral, antigo priorado dependente do mosteiro de Celanova; as capelas de San Roque/San Vicente (s. XVIII), Nª Sª da Asunción en Lapela, San Antonio en Remuíño ou San Amaro; o bosque de A Peneda, con abundantes sobreiras; as áreas recreativas de Inquiau (no río), As Poldras (tras cruzar a ponte medieval de Oliveira) e Os Castelos, illotes de granito na desembocadura do Arnoia; e, como non, os viñedos e adegas de O Ribeiro e o Balneario de Arnoia (augas mineromedicinais, en funcionamento desde 1995).
O Camiño Miñoto Ribeiro afunde as súas raíces nas vellas vías de comunicación entre Galicia e o norte de Portugal, trazadas en boa parte sobre a calzada romana Vía XVIII ou Vía Nova (que unía Bracara Augusta, a actual Braga, con Lucus Augusti, Lugo), da que aínda se conservan miliarios e restos como a mansio de Aquis Originis en Lobios. Sobre esa herdanza romana superpúxose, na Idade Media e séculos posteriores, unha intensa rede de camiños de peregrinación e, sobre todo, de comercio. A vinculación entre Santiago e o viño de O Ribeiro é antiquísima —hai referencias documentais xa desde o século XII— e durante xeracións foron os arrieiros quen, coas súas recuas de mulas e cabalgaduras, transportaban as barricas e pelellos de viño do Ribeiro por estas sendas cara a Compostela e outras cidades, compartindo camiño cos peregrinos, hospedeiros e comerciantes. De aí que o itinerario estea xalonado de pontes, hospitais de peregrinos, mosteiros, igrexas, adegas e vilas históricas. A ruta permaneceu esquecida durante décadas ata que, tras un traballo de investigación histórica iniciado a finais dos anos 90 (co historiador Cástor Pérez Casal entre os impulsores), creouse en 2014 a Asociación Camiño Miñoto Ribeiro, con sede en Cortegada (Ourense), para recuperar, divulgar e lograr a oficialidade do Camiño. O esforzo culminou en 2020, cando o Cabido da Catedral de Santiago recoñeceu eclesiasticamente a ruta como Camiño xacobeo, permitindo a quen o completa obter a Compostela. En canto a lonxitude, as cifras varían segundo o punto de partida: fálase de arredor de 265 km desde Braga (norte de Portugal) ata Santiago de Compostela como percorrido completo, e de aproximadamente 174 km se se toma como inicio a entrada pola fronteira galega (Portela do Home / Lobios). Nota de honestidade: existen dúas asociacións distintas que empregan o nome ‘Miñoto Ribeiro’ con trazados algo diferentes, o que ás veces xera cifras dispares (265–269 km desde Braga); a ruta que pasa por A Arnoia e cuxa etapa Cortegada–Ribadavia está documentada é a da Asociación Camiño Miñoto Ribeiro con sede en Cortegada.